Giri?imcili?in tarihçesi

?nsano?lunun tarihin ilk y?llar?ndan bu yana ya?amak ve ihtiyaçlar?n? kar??lamak için yapt??? her faaliyet asl?nda basitce giri?im olarak nitelendirilebilir. Avc?l?k, çiftçilik, hayvanc?l?k, ticaret vb gibi her türlü faaliyet tarihin ilk dönemlerinden beri insano?lunun giri?imci oldu?unu ortaya koyuyor. Öyleyse her insan öyle veya böyle giri?imci görünüyor. Hatta geçmi?teki atalar?m?z bizlerden daha giri?imciydiler. Risk konusunda hayatlar?n? ortaya koyabiliyorlard?, sadece temel ihtiyaçlar?n? kar??layabilmek için. ?lkel insan, bugün giri?imcili?in tan?mlar?nda ortaya konulan tüm özellikleri içinde bar?nd?rmaktayd?. Risk al?yorlard?, yenilik yap?yorlard?, ya?amlar?n? ortaya koyuyorlard?, fakat yapt?klar? tüm bu faaliyetlerin tek amac? hayatlar?n? devam ettirebilmekti.

Beyaz insan?n yeni k?taya ç?k???nda iki kültürün kar??la?mas?yla ortaya ç?kan bu farkl?l?k oldukça net bir ?ekilde gözlenmi?tir. Bat?l? insan doymuyor hep daha fazlas?n? istiyordu. Oysa k?z?lderililer, sadece hayatlar?n? devam ettirebilmek için ve yeterincesini al?yorlard? do?adan. Bat?l? insan?n gere?inden fazlas?n? almas? ve bunu olabildi?ince biriktirmesi, modern ekonomi ve ya?am biçimini ortaya ç?karm??t?r; “Kapitalizm”.Weber’e göre; bilim do?uda da var olmu?tur, üretim, ticaret i? örgütleri, gibi bir çok unsur dünyan?n bir çok yerinde farkl? zamanlarda var olmu? ve olmaya da devam edecektir. Ancak bu kurumlar?n hiçbiri bat?’daki düzeyine gelememi?tir. Bu farkl?l?k Bat? kültürünün ve insan de?erlerinin özelliklerinden kaynaklanmaktad?r. Max Weber beyaz insan?n bu farkl? özelli?ini ise Protestan Çal??ma ahlak?na ba?lamaktad?r. Öyleyse günümüzdeki anlam?yla ortaya ç?kan giri?imcili?in milad?n? Rönesans olarak belirlemek do?ru olacakt?r. Dinde reform hareketiyle ba?layan bu yeni dönemle birlikte yeni bir s?n?f ortaya ç?km??t?r; “Burjuva”. Kentlerde yerle?en ve ticaret yapan bu s?n?f, Avrupa’n?n yeni dinami?i olmu?tur. Burjuva’yla birlikte Avrupa’da ba?layan iç mücadele günümüz dünyas?n?n kavramlar?n?n ve düzeninin ortaya ç?kmas?na neden olmu?tur.

Avrupa’daki bu ilk giri?imciler ticaretten kazand?klar?yla güçlenmi?ler, güçlendikçe siyasi alanda hak kazanm??lar ve kazand?klar? haklarla kendileri için daha elveri?li bir Avrupa olu?turmu?lard?r. Böylece s?n?rlar yeniden çizilmi?, siyasi sistemler de?i?mi?, kazanmak ve daha çok kazanarak belirli s?n?rlar içinde zenginli?i art?rmak Avrupa’n?n temeli olmu?tur.

Avrupa’daki s?n?rlar? belirlenmi? ülkeler aras?ndaki bu k?yas?ya rekabet ile bir dizi teknik geli?meler ya?anm??t?r. Sanayi ink?lab?n?n ba?lad??? ilk ülke olan ?ngiltere’de 1760 y?l?nda James Watt buhar makinesini icat etti. Böylece sanayide önemli bir geli?me olarak insan gücünün yerini makine ald?. Bunu yine ?ngiltere’de 1777’de Hargrave’in iplik bükme makinesini, 1786’da da Cartwright’in dokuma makinesini insanl???n hizmetine sokmalar? takip etti. Bu yeni bulu?lar sayesinde tekstil üretiminde büyük art??lar oldu. Nitekim ?ngiltere’nin 1782 y?l?nda 11.280 olan ham ipek ithalat?, 1820 y?l?nda %1200 art??la 144.818 tona ula?m??t?r. Bu art?? daha sonraki y?llarda da devam ederek 1860’l? y?llar?n ba??nda 5.000.000 ton olmu?tur.

Sanayi devrimiyle birlikte ?ngiltere ba?ta olmak üzere Bat? Avrupa ülkelerinde liberal dü?üncenin te?ekkül etmeye ba?lad???, milliyetçi monar?ilerin kurularak merkantilist bir politika takip ettikleri görülmektedir. ?zlenen merkantilist siyasetin bir neticesi olarak, orta ça??n küçük pazarlar?n?n yerini büyük pazarlar alm??, kurulan büyük ve modern ordular?n ihtiyac?n? kar??lamak üzere sava? sanayii te?ekkül etmi? ve ticari hayata bir tak?m yenilikler getirilmi?tir. Bu çerçevede, üretim ve ihracat te?vik edilerek yeni pazarlar aranm??, hammadde ihracat?na ve mamul mal girdisine bir tak?m tahditler konulmu? ve büyük ticaret kumpanyalar? kurulmu?tur.

Bu mücadelede ba?ar?ya ula?mak ise ekonomilerin yeni Pazar ve hammadde bulabilme kabiliyetlerine ba?l?d?r. Emperyalizm sayesinde bu geli?meler Avrupayla s?n?rl? kalmayarak neredeyse tüm dünyay? bu oyunun bir parças? haline getirmi?tir. Emperyalist Avrupa devletlerini merkez, di?er ülkeleri ise çevre olarak nitelendirece?imiz yeni bir dünya olu?mu?tur.

Çevrele?me sadece ekonomik yollardan gerçekle?miyordu, siyaset ve sava? da bu yolda s?kça ba?vurulan bir çözümdü 1800lü y?llar?n ba??nda Hindistan, dünyan?n en önemli tekstil üreticisi ve ihracatç?s? durumundayd?. 1813 y?l?nda Hint pamuklar? ve ipeklileri ?ngiliz kuma?lar?ndan %50 – %60 oran?nda daha ucuzdu. Fakat o tarihten sonra Hint pazar? ?ngiliz sermayesi taraf?ndan fethedilecektir. Bu fethetme ekonomik yoldan de?il (Hindistan’da maliyet çok daha ucuz oldu?undan, tek ba??na bir ekonomik fetih olanaks?zd?) sava? ve siyaset yoluyla gerçekle?ti. Fetihten sonra ?ngiltere ekonomik bask?y? uygulamaya ba?lar.

?ngiltere’ye giden Hint kuma?lar?ndan yüksek vergi al?nmaya ba?land?. ?lk dönemde kuma? fiyat?n?n %70’i ile %80’i oran?nda, daha sonralar? %20’si oran?nda, Hindistan’a giren ?ngiliz kuma?lar?ndan az vergi al?nd?, %3 ile %4 oran?nda, ?ngiliz ihracat?n?n %25’i Hindistan’a yap?l?yordu. Hindistan’da tekstil sanayisi y?k?lmaya ba?lad?. Pamuk tarlalar?n?n hayatlar?n? sürdürebilmeleri ise, ham pamu?un ?ngiltere’ye ihraç edilmesi yüzündendir. Böylece Hint ekonomisinde Avrupa’n?n aksine hareket olu?tu. Emekçiler ?ehirleri terk edip k?rlara dönüyordu ve açl?k yerle?iyordu.

Kapitalist yay?lma sonucu i?lerinden olan Hintli zanaatkarlar için, ?ngiltere ve Bat? Avrupa’n?nkinden farkl? bir durum ortaya ç?km??t?. Bat?’da fabrika sanayi geleneksel sanayi y?kt???nda, aç??a ç?kan emek, geli?en fabrika sanayine kayd?r?labilmi?ti. Oysa Hindistan gibi çevre ülkelerde böyle bir durum söz konusu de?ildi. Mülksüzle?en eski zanaatkarlar ?imdi k?rlara, tar?m sektörüne dönmek zorundayd?lar. Böylece, ?ngiltere’nin sanayile?mesi ve kentle?mesinin çevrede do?urdu?u kar??t sonuç, sanayisizle?mek ve ?ehirsizle?mek olmu?tur. Kapitalizm ile kar??la?an ekonomilerde kendi kendine yeten ve iç ihtiyaçlar çerçevesinde üretim yapan tar?m, monoprodüksiyona geçiyor ve topraklar?n büyük ço?unlu?u Bat?’daki fabrikalara gerekli hammaddeleri üretir hale getiriliyordu. Ayr?ca ülke içindeki küçük sanayi ve el sanatlar? üretimi ise ucuz sanayi mallar? kar??s?nda y?k?l?yor ve neredeyse bir çok bölgede ?ehir hayat?n? sona erdirecek ?ekilde tar?ma göçlere ve i?sizli?e neden oluyordu.

Çevrele?me süreci, her bölgede benzer ama farkl? sonuçlar do?urmu?tur. Merkezin etkisine kar?? çevrenin gösterdi?i tepkilerin çe?itlili?i farkl? çevrele?me süreçlerinin ortaya ç?kmas?nda etkili olmu?tur.

Giri?imcili?in tarihçesi” üzerine 2 düşünce

  1. mehmet

    Merhaba Arkadaşlar

    bir konuda yardımınıza ihtiyacım var. incir.com bünyesinde
    bir site açtım her çeşit ürünün bulunduğu bir site yaklaşık 80000 ürün var şu anda.
    sizden ricam siteyi inceleyip fikirlerinizi söyleyebilirmisiniz
    mesela sitenin ismi, tasarımı kısacası her yönüyle nasıl olduğu konusunda fikirlerinizi belirtirseniz çok sevinirim

    site: http://www.tazegeldi.net/

    teşekkürler

    Cevapla

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir